2 Journal of Nursing Education
آموزش پرستاری
3 JNE
Medical Sciences
http://jne.ir
1
admin
2322-3812
2322-4428
8
10.22034/jne
14
8888
13
fa
jalali
1404
9
1
gregorian
2025
12
1
14
5
online
1
fulltext
fa
رابطه تیپ های صبحی عصری و انگیزش تحصیلی با عملکرد تحصیلی در نوجوانان: نقش میانجی ترجیح نیمکره ای
The Relationship of Morningness–Eveningness Chronotype and Academic Motivation with Academic Performance in Adolescents: The Mediating Role of Hemispheric Dominance
تخصصي
Special
پژوهشی-کمی
Quantitative-Research
<span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">مقدمه:</span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> عملکرد تحصیلی نوجوانان به جهت شناخت سطح یادگیری، شناسایی نیازهای آموزشی و طراحی مداخلات مؤثر برای ارتقاء سطح علمی محیطهای آموزشی و نوجوانان سزاوار توجه می­باشد. لذا، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی ترجیح نیمکرهای در رابطه انگیزش تحصیلی و تیپهای صبحی و عصری با عملکرد تحصیلی دانش آموزان صورت گرفت.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">روش کار:</span></span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">طرح پژوهش حاضر توصیفی- همبستگی از نوع مدلسازی معادلات ساختاری بود و </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">جامعه</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black"></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">ی</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black"></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">آماری پژوهش حاضر شامل تمامی دانش آموزان دوره متوسطه دوم آذرشهر (آذربایجان شرقی) بود که در سال تحصیلی 1404 مشغول به تحصیل بودند که از میان آن­ها تعداد 215 دانش آموز به روش نمونه­گیری در دسترس اننتخاب شدند. داده­ها با استفاده از </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">آزمون ترجیح نیمکره­ای زنهاوسرن، پرسشنامه صبحگاهی - عصرگاهی هورن و استبرگ و پرسشنامه انگیزش تحصیلی سمنان و شاخص عملکرد تحصیلی گردآوری شدند. داده­های گردآوری شده با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری در نرم افز</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">ارهای </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">SPSS</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">AMOS</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> نسخه 26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">یافته­ها:</span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">نتایج آزمون مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">انگیزش تحصیلی بر عملکرد تحصیلی (365/0 </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">β</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">=</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">، 36/5</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">T= </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">) اثر مثبت و معناداری دارد. </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">تاثیر تیپ صبح­گاهی</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> بر عملکرد تحصیلی (451/0</span></span></span> <span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">β</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">=</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">، 35/3</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">T= </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">) معنادار و </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">مثبت بود؛ درحالی­که تاثیر تیپ عصرگاهی</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> بر عملکرد تحصیلی (539/0</span></span></span> <span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">β</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">=</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">، 74/3-</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">T= </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">) به طور منفی بود اما اثر معناداری نشان نداد. علاوه براین،</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> نقش میانجیگر چپ برتری نیمکره مغز در رابطه بین </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">انگیزش تحصیلی با عملکرد تحصیلی دانش آموزان (027/0=</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">p</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">)</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">به طور مثبت و معناداری </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">تایید شد. نقش میانجیگری چپ برتری در رابطه تیپ صبح­گاهی و </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">عملکرد تحصیلی در دانش آموزان (036/0=</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black">p</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">)</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> تأیید شد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black">نتیجه گیری:</span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-family:"B Mitra""><span style="color:black"> یافتههای پژوهش حاضر اهمیت درک نقش تفاوتهای فردی در ساختار مغزی و تیپهای زمانی فردی را بدر راستای طراحی مداخلات آموزشی مؤثر آشکار می­سازد. بدین صورت که تقویت انگیزش و تطابق برنامههای آموزشی با ترجیح نیمکرهای دانشآموزان میتواند گام مهمی در بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان باشد.</span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span></span><br>
<br>
<span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span dir="LTR" style="color:black"></span></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span dir="LTR" style="color:black"></span></span></span></span></span>
<span style="font-size:12pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><strong><span style="color:black">Introduction:</span></strong><span style="color:black"> The academic performance of adolescents</span> <span style="color:black">is crucial for understanding their level of learning, identifying educational needs, and designing effective interventions to improve the academic environment and adolescents</span> <span style="color:black">outcomes. Therefore, the present study aimed to examine the mediating role of hemispheric dominance in the relationship between achievement motivation and morning-evening </span>chronotype<span style="color:black"> with students’ academic performance.</span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><strong><span style="color:black">Method:</span></strong> <span style="color:black">The present research design was descriptive-correlational, using structural equation modeling and the statistical population of this study included all secondary school students in Azarshahr city (East Azerbaijan) during the 1404 academic year who were currently enrolled. A total of 215 students were selected through accessible sampling. Data were collected using the Hemispheric Preference Test by Henhouse, the Morning-Evening Preference Questionnaire by Horn and Strasberg, the Achievement Motivation Questionnaire by Semnan, and the academic performance index. The collected data were analyzed using Structural Equation Modeling in SPSS and AMOS software version 26.</span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"><strong><span style="color:black">Results:</span></strong><span style="color:black"> The results of the structural equation modeling indicated that achievement motivation had a positive and significant effect on academic performance (β=0.365, t=5.36). The influence of morning type on academic performance was also positive and significant (β=0.451, t=3.35), while the effect of evening type on academic performance was negative (β=−0.539, t=−3.74) but not statistically significant. Furthermore, the mediating role of left hemispheric dominance in the relationship between achievement motivation and academic performance was confirmed positively and significantly (p=0.027(. The mediating role of left hemisphere dominance between morning type and academic performance was also confirmed (p=0.036).<br>
<strong>Conclusion:</strong> The findings of this study highlight the importance of understanding individual differences in brain structure and circadian types for designing effective educational interventions. Strengthening motivation and aligning training programs with students' hemispheric preferences may significantly contribute to improving their academic performance.</span></span></span><br>
انگیزش تحصیلی, ترجیح نیمکرهای, تیپ صبحی- عصری, عملکرد تحصیلی, دانش آموزان.
Academic performance, Achievement motivation, Chronotype, Students, Hemispheric preference.
24
36
http://jne.ir/browse.php?a_code=A-10-1981-1&slc_lang=fa&sid=1
Ali
Issazadegan
علی
عیسی زادگان
a.issazadegan@urmia.ac.ir
100319475328460030877
100319475328460030877
Yes
Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia,
گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه
Mahdi
Chitsaz
مهدی
چیت ساز
mahdi.chitsaz77@gmail.com
100319475328460030878
100319475328460030878
No
Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia,
گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه