fa مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی عقلانی هیجانی و آموزش مهارت‌های اجتماعی بر خودکارآمدی و سبک‌های مقابله با تنش در دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی تخصصي Special پژوهشی-کمی Quantitative-Research مقدمه: مواجهه دانشجویان سال آخر پرستاری و پیراپزشکی با محیط‌های بالینی پرتنش و مسئولیت‌های حرفه‌ای سنگین، ضرورت ارتقای خودکارآمدی و توانمندی‌های مقابله‌ای آنان را مطرح ساخته است. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی عقلانی هیجانی و آموزش مهارت‌های اجتماعی بر خودکارآمدی و سبک‌های مقابله با تنش در دانشجویان سال آخر پرستاری و پیراپزشکی انجام شد.<br> روش کار:&nbsp; طرح پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون پس‌آزمون با گروه کنترل بود. از جامعه دانشجویان سال آخر پرستاری و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود و دانشگاه آزاد شاهرود، تعداد ۹۰ دانشجو به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب و در سه گروه (رفتاردرمانی عقلانی هیجانی، آموزش مهارت‌های اجتماعی و کنترل) تخصیص یافتند. گروه‌های مداخله، ۸ جلسه ۷۰-۹۰ دقیقه‌ای (هفته‌ای یک جلسه) دریافت کردند؛ گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل فرم ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، پرسشنامه خودکارآمدی عمومی (شرر و همکاران، ۱۹۸۲) و پرسشنامه سبک‌های مقابله با تنش (اندلر و پارکر، ۱۹۹۰) بود. داده‌ها در دو مرحله جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و تک‌متغیره (ANCOVA) در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد.<br> یافته‌هــا: نتایج MANCOVA نشان داد که تفاوت معناداری با اندازه اثر 614/0 بین سه گروه در ترکیب خطی متغیرهای وابسته وجود دارد (001/0>p). نتایج ANCOVA نشان داد که هر دو مداخله نسبت به گروه کنترل با اندازه اثر 648/0 باعث افزایش معنادار خودکارآمدی (001/0>p) و بهبود سبک‌های مقابله با تنش با اندازه‌های اثر شامل (مسئله‌مدار: 600/0، هیجان‌مدار: 425/0، اجتنابی: 631/0) شدند (001/0>p).<br> نتیجه‌‌گیــری: رفتاردرمانی عقلانی هیجانی در مقایسه با آموزش مهارت‌های اجتماعی، روش مؤثرتری برای افزایش خودکارآمدی و بهبود سبک‌های مقابله با تنش در دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی است. پیشنهاد می‌شود از این رویکرد در برنامه‌های توانمندسازی دانشجویان سال آخر علوم پزشکی به ویژه قبل از ورود به محیط‌های بالینی پرتنش استفاده شود.<br> <br> &nbsp; Introduction: The exposure of final-year nursing and paramedical students to stressful clinical environments and heavy professional responsibilities has raised the need to improve their self-efficacy and coping abilities. This study aimed to compare the effectiveness of rational emotive behavior therapy and social skills training on self-efficacy and stress coping styles in final-year nursing and paramedical students.<br> Methods:&nbsp; The research design was a quasi-experimental pre-test-post-test with a control group. From the population of final-year nursing and paramedical students of Shahrood University of Medical Sciences and Shahrood Azad University, 90 students were selected by simple random sampling method and assigned to three groups (rational emotional behavior therapy, social skills training, and control). The intervention groups received 8 70-90 minutes sessions (one session per week); the control group did not receive any intervention. Data collection tools included a demographic characteristics form, a general self-efficacy questionnaire (Sherer et al., 1982), and a stress coping styles questionnaire (Endler and Parker, 1990). Data were collected in two stages. Data analysis was performed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and univariate analysis of covariance (ANCOVA) in SPSS version 26.<br> Results: MANCOVA results showed that there was a significant difference with an effect size of 0.614 between the three groups in the linear combination of dependent variables (p<0.001). ANCOVA results showed that both interventions significantly increased self-efficacy (p<0.001) and improved stress coping styles with effect sizes of (problem-focused: 0.600, emotion-focused: 0.425, avoidant: 0.631) compared to the control group with an effect size of 0.648 (p<0.001).<br> Conclusion: REBT is more effective than SST in improving self-efficacy and coping styles among nursing and paramedical students. It is recommended to integrate REBT into empowerment programs for final-year medical sciences students, particularly before their entry into high-stress clinical environments.<br> &nbsp; رفتاردرمانی عقلانی‑هیجانی, آموزش مهارت‌های اجتماعی, خودکارآمدی, سبک‌های مقابله با تنش, دانشجویان, پرستاری Keywords: Rational-Emotive Behavior Therapy, Social Skills Training, Self Efficacy, Stress Coping Styles, Students, Nursing 16 26 http://jne.ir/browse.php?a_code=A-10-1986-1&slc_lang=fa&sid=1 Adel Yarmohammadi عادل یارمحمدی adelyarmohammadi17@gmail.com 100319475328460030978 100319475328460030978 No Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Mohammad Ali Goodarzi محمد علی گودرزی mgoodarzi@rose.shirazu.ac.ir 100319475328460030979 100319475328460030979 Yes Department of Clinical Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Iran دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Mehdi Reza Sarafraz مهدی رضا سرافراز msarafraz@shirazu.ac.ir 100319475328460030980 100319475328460030980 No Department of Clinical Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Iran دانشکده روانشناسی بالینی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Milad Bazghaleh میلاد بازقلعه Moz1756_1791@yahoo.com 100319475328460030981 100319475328460030981 No Department of Nursing, School of Nursing and Midwifery, Shahroud University of Medical Sciences, Shahroud, Iran دانشکده پرستاری، بخش پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران