fa مقایسه اثربخشی درمان چندوجهی لازاروس و آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌نگر (مدل PERMA) سلیگمن در کاهش درماندگی آموخته‌شده دانش‌آموزان دوره اول متوسطه عمومى General گزارش مورد case report مقدمه: درماندگی‌آموخته‌شده از عوامل مؤثر بر کاهش‌انگیزش و عملکردتحصیلی دانش‌آموزان است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان چندوجهی لازاروس و آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌نگر سلیگمن در کاهش درماندگی آموخته‌شده دانش‌آموزان دوره اول متوسطه انجام شد.<br> روش کار: مطالعه حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و مرحله پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر دوره اول متوسطه خرم‌آباد در سال‌تحصیلی 1403-1402بود که از بین آن‌ها، ۴۵ دانش‌آموز واجد شرایط به روش تصادفی در سه گروه ۱۵ نفری گمارده شدند. دو گروه مداخله، در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای، آموزش‌ها و مداخلات مربوطه را دریافت کردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۲ تحلیل شدند.<br> یافته‌هــا: نتایج نشان داد هر دو مداخله در مقایسه با گروه کنترل موجب کاهش معنادار درماندگی آموخته‌شده شدند (001/0 > P)، همچنین، اثر گروه در تحلیل کوواریانس معنادار بود (862/0 &eta;p&sup2; =، 001/0 > P، 85/127 = (41، 2) F) همچنین، اثر متغیر هم‌پراش پیش‌آزمون نیز معنادار بود (409/0 &eta;p&sup2; =، 001/0 > P، 35/28 = (41، 1) F) ، مقایسه‌های زوجی با اصلاح بونفرونی نشان داد که نمرات درماندگی آموخته‌شده در هر دو گروه درمان چندوجهی لازاروس و آموزش مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌نگر سلیگمن، به‌طور معناداری پایین‌تر از گروه کنترل بود (001/0 > P). گروه درمان چندوجهی لازاروس در مقایسه با گروه مداخله سلیگمن، نمرات درماندگی آموخته‌شده به‌طور معناداری پایین‌تری داشت (001/0 > P). تحلیل اندازه‌گیری‌های مکرر نیز اثر معنادار زمان و برهم‌کنش معنادار زمان &times; گروه را نشان داد که بیانگر تغییرات متفاوت درماندگی آموخته‌شده در سه گروه طی زمان بود. آثار هر دو مداخله در پیگیری دوماهه نیز حفظ شد.<br> نتیجه‌‌گیــری: هر دو رویکرد در کاهش درماندگی آموخته‌شده مؤثر بودند، اما درمان چندوجهی لازاروس اثربخشی بیشتری نشان داد و می‌تواند در مراکز مشاوره مدارس مورد استفاده قرار گیرد.<br> <br> &nbsp; Introduction: Learned helplessness is one of the factors contributing to reduced motivation and academic performance among students. The present study aimed to compare the effectiveness of Lazarus&rsquo;s multimodal therapy and Seligman&rsquo;s positive psychology-based training in reducing learned helplessness among lower secondary school students.<br> Methods: This quasi-experimental study employed a pretest&ndash;posttest design with a control group and a two-month follow-up assessment. The statistical population consisted of female lower secondary school students in Khorramabad during the 2023&ndash;2024 academic year. Among them, 45 eligible students were randomly assigned to three groups of 15 participants each. The two intervention groups received the respective interventions over eight 90-minute sessions. Data were analyzed using analysis of covariance (ANCOVA) and repeated-measures analysis of variance in SPSS version 22.<br> Results: The findings indicated that both interventions significantly reduced learned helplessness compared with the control group (P < 0.001). The group effect in the analysis of covariance was significant (F(2, 41) = 127.85, P < 0.001, &eta;p&sup2; = 0.862). The effect of the pretest covariate was also significant (F(1, 41) = 28.35, P < 0.001, &eta;p&sup2; = 0.409). Bonferroni-adjusted pairwise comparisons showed that learned helplessness scores were significantly lower in both the Lazarus multimodal therapy and Seligman positive psychology-based training groups than in the control group (P < 0.001). Moreover, the Lazarus multimodal therapy group demonstrated significantly lower learned helplessness scores than the Seligman intervention group (P < 0.001). Repeated-measures analysis also revealed significant main effects of time and a significant time &times; group interaction, indicating different patterns of change in learned helplessness across the three groups over time. The effects of both interventions were maintained at the two-month follow-up.<br> Conclusion: Both approaches were effective in reducing learned helplessness; however, Lazarus&rsquo;s multimodal therapy demonstrated greater effectiveness and may be implemented in school counseling centers.<br> &nbsp; درمان چندوجهی لازاروس, درماندگی آموخته‌شده, روان‌شناسی مثبت‌نگر, مدل PERMA, نوجوانان Lazarus Multimodal Therapy, Learned Helplessness, Positive Psychology, PERMA Model, Adolescents 17 27 http://jne.ir/browse.php?a_code=A-10-2014-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamila Hadian همیلا هادیان HamilaHadian@iauh.ac.ir No Department of Psychology, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran. گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران Zahra Tanha زهرا تنها zahratanha_1364@iau.ac.ir Yes Associate Professor, Department of Educational and Psychosocial Services, Khor. C., Islamic Azad University, Khorram Abad, Iran دانشیار، گروه خدمات تربیتی و روانشناختی، واحد خرم آباد ، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم اباد، ایران Ameneh Shahverdi آمنه شاهوردی No دانشجوی دکتری روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی بالینی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران