fa تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر تداوم رفتار شیردهی تخصصي Special پژوهشی-کمی Quantitative-Research مقدمه: تغذیه با شیر مادر به لحاظ فواید فیزیولوژیکی و روانی برای مادر و کودک بهترین غذای شیرخوار شناخته شده است. با عنایت به این موضوع که مطالعات محدودی در زمینه به‌کارگیری مدل اعتقاد بهداشتی در تداوم رفتار شیردهی انجام شده است، این مطالعه با هدف سنجش تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر تداوم رفتار شیردهی در مادران باردار سه ماهه سوم مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1391 طراحی و اجرا گردید. روش: این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی با مداخله آموزشی از نوع قبل و بعد برروی 266 زن باردار بود که نمونه‌ها به صورت تخصیص تصادفی به دو گروه 133 نفره مداخله و مقایسه تقسیم شدند. سپس در طی سه مرحله (قبل از مداخله، بلافاصله بعد از مداخله و سه ماه بعد از مداخله) مورد ارزیابی قرار گرفتند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه دو بخشی اطلاعات دموگرافیک و ابزار سنجش رفتار شیردهی براساس سازه‌های تئوری اعتقاد بهداشتی شامل سازه‌های حساسیت درک شده (8 سؤال)، شدت درک شده (6 سؤال)، منافع درک شده (10 سؤال)، موانع درک شده (13 سؤال)، راهنما برای عمل (5 سؤال)، خودکارآمدی (6 سؤال)، رفتار شیردهی (7 سؤال) بود. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS v.11.5 و به‌کارگیری آزمون اندازه‌گیری‌های تکراری، تی‌تست مستقل انجام گرفت. سطح معناداری در این مطالعه 05/0 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که اختلاف آماری معناداری در مرحله پس‌آزمون اول (بلافاصله بعد از زایمان) بین دو گروه مداخله و مقایسه از نظر سازه‌های حساسیت درک شده (001/0p<)، شدت درک شده (004/0=p) و موانع درک شده (002/0=p) و راهنما برای عمل (02/0=p) وجود داشت. در مرحله پس‌آزمون دوم (3 ماه بعد از زایمان) ارتباط آماری معناداری بین دو گروه مداخله و مقایسه از نظر سازه‌های منافع درک شده (04/0=p)، موانع درک شده (002/0=p)، راهنما برای عمل (001/0p<) و رفتار شیردهی (02/0=p) مشاهده شد. نتایج تحلیل سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی با استفاده از الگوی تحلیل آزمون اندازه‌گیری‌های تکراری در گروه مداخله نشان داد که میزان تمام سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی قبل و پس از مداخله آموزشی از لحاظ آماری معنادار بود (001/0p<). نتیجه‌گیری: نتایج مطالعه نشان داد مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی در تداوم رفتار شیردهی می‌تواند مؤثر باشد. در این راستا، رفع نواقص موجود در زمینه سیاست‌گزاری سلامت از طریق افزایش آموزش عمومی به صورت راهنما برای عمل در راستای فرآیند شیردهی و برنامه‌ریزی تغذیه‌ای با شیر مادر و برنامه‌های پایش آن، جلب توجه عموم به خط‌مشی‌ها و برنامه‌های تغذیه با شیر مادر، برگزاری کلاس‌های آموزشی مبتنی بر موانع و فواید تغذیه با شیر مادر می‌تواند در بهبود ترویج تغذیه انحصاری با شیر مادر مؤثر واقع گردد. Introduction: Breastfeeding is featured with well-known physiological and psychological benefits for both the mother and infant. Since a few studies have been conducted on the application of the health belief model in the continuation of breastfeeding behavior, this study was conducted. The aim of this study was to assess the effect of educational interventions implemented based on the health belief model on the continuation of breastfeeding in pregnant women in the third trimester of pregnancy. Method: This quasi-experimental study using a before and after design was conducted with 266 women chosen using random sampling method. The women were assigned randomly and equally to intervention and control groups. Te participants were observed at three stages (before, immediately after and 3 months after delivery). A multi-dimensional questionnaire was prepared based on theoretical structures of the health belief model to collect data. Data analysis was carried out using descriptive and inferential statistics. Results: A significant difference was reported at the first post-test stage between the women in the intervention and control group concerning perceived susceptibility (P<0.001), perceive severity (P=0.004), perceived barrier (P=0.002), and cues to action (P=0.002). There were significant differences between the groups in perceived benefit (P=0.04), perceived barrier (P=0.002), and cues to action (P<0.001), breastfeeding behavior (P=0.02) at the second post-test stage. The results of the analysis of the health belief model components using the repeated measurement test in the intervention group showed that the average score of all health belief models components before and after the intervention were significant statistically (P<0.001). Conclusion: The intervention program based on the model was helpful in the continuation of breastfeeding behaviors. Removal of the present shortcomings in terms of health policies, planning for breastfeeding, focusing on public’s attention to breastfeeding campaigns, and educational programs can promote exclusive breast feeding in the society. مدل اعتقاد بهداشتی، مراکز بهداشتی درمانی، مداخله آموزشی، رفتار شیردهی health belief model, health clinics, educational intervention, breastfeeding behavior 39 47 http://jne.ir/browse.php?a_code=A-10-31-2&slc_lang=fa&sid=1 A Tol آذر طل 10031947532846001103 10031947532846001103 No F Majlesi فرشته مجلسی dr_f_majlessi@yahoo.com 10031947532846001104 10031947532846001104 Yes D Shojaeizadeh داود شجاعی زاده 10031947532846001105 10031947532846001105 No S Esmaelee Shahmirzadi سیما اسماعیلی شهمیرزادی 10031947532846001106 10031947532846001106 No M Mahmoudi Majdabadi5 محمود محمودی مجدابادی 10031947532846001107 10031947532846001107 No M Moradian6 منور مرادیان 10031947532846001108 10031947532846001108 No